ලිපියේ සාරාංශය රාජ්‍ය අයවැය ක්‍රියාකාරකම් ආශ්‍රිත වියදම, බදු තුළින් වියදම පියවීම, ඒ සඳහා බදු ප්‍රමාණවත් නොවන විට අයවැය හිඟය පියවීම සඳහා ණය ගැනීම යනාදී සංකල්පයන් සහ ගණනය කිරීම්වල ආර්ථික පදනමක් නොමැත. ඊට හේතුව, ඒවා පෞද්ගලික අයවැය ආශ්‍රිත ගණනය කිරීම් වන බැවින් රජයන්ට අදාළ නොවීම යි. රටක මුදල් ක්‍රමය රජය විසින් මුද්‍රණය කෙරෙන මුදල් (රාජ්‍ය මුදල්) මත ක්‍රියාත්මක වන බැවින් නව මුදල් මුද්‍රණය කිරීම මගින් රාජ්‍ය වියදම් පියවෙයි. ආර්ථිකයට මුදල් ලැබෙන මූලය රාජ්‍ය වියදම් ය. එම මුදල්වලින් කොටසක් රජය විසින් බදු පැනවීම හරහා ආර්ථිකයෙන් ඉවත් කෙරේ. ඊට හේතුව, ඉල්ලුම පාලනය තුළින් උද්ධමනය පාලනය කිරීමත්, ආර්ථිකයට අවශ්‍ය නව රාජ්‍ය වියදම් සඳහා අවකාශය ලබා ගැනීමත් ය. රාජ්‍ය වියදම් සහ බදු ආදායම අතර හිඟය ශුද්ධ රාජ්‍ය මුදල් මුද්‍රණය යි. එබැවින්, එය, බාහිරින් ණය ලබා ගෙන පියවීමට ඇති හිඟයක් නොවේ. මුදල් මුද්‍රණය මගින් සියළු වියදම් පියවා ඇති බැවින් අයවැය හිඟය යනුවෙන් සිද්ධියක් නොමැත. රාජ්‍ය ණය යනු රජය විසින් වියදම් සඳහා මුද්‍රණය කොට ආර්ථිකයෙහි සංසරණය වන මුදල්වලින් කොටසක්, එම මුදල් හිමියන්ට පොලී ලැබෙන ආයෝජන ගිණුමකට මාරු ක...

  ලිපියේ පසුබිම සහ අරමුණ  පසුගිය දින කිහිපයක සිට ශ්‍රී ලංකාවේ බැංකුවක සිදු වී ඇති මහා පරිමාණ මුදල් වංචාවක් හෝ සොරකමක් පිළිබඳ ව පුවත්වලින් මාධ්‍යය පිරී ගොස් ඇත. එහෙත්, එම පුවත් සහ විශ්ලේෂණයන්, ඒවා රචනා කරන අයගේ සතුට සඳහා මිස බැංකු සමඟ ගනුදෙනු කරන මහජනයාට කිසි ප්‍රයෝජනයක් නොමැත. ඊට හේතුව, එම පුවත්වල අඩංගු සංඛ්‍යාවන් සහ තාක්ෂණික වචනවල ඇති සංකීර්ණ භාවය යි. එසේම, මෙවැනි බැංකු වංචාවන් පිළිබඳ ව සමාන පුවත් කලින් කලට පැතිරීම ගෝලීය බැංකු ඉතිහාසයේ සාමාන්‍ය සිද්ධියකි. කෙටි කලකින් ඒවා අමතක වනු ඇත.  ඒ පිළිබඳව ඉතාම මෑතක වාර්තා වූ පුවත වන්නේ, 2023 මාර්තු මස 10 දින ඇමෙරිකාවේ 16 වැනි විශාලතම බැංකුව වූ සිලිකන් වැලී බැංකුව වංචාකාරී මුදල් සහ ව්‍යාපාරික කළමනාකරණය හේතු කොට, මහ බැංකුව සහ තැන්පතු රක්ෂණ ආයතනය ඇතුළු සියළු බැංකු නියාමකයන් නොදැනුවත්ව හදිසියේ බිඳ වැටීම යි. මෙවැනි අර්බුදයක් වාර්තා වූ පසු, ඊට වගකිව යුතු බවට නොයෙක් පාර්ශවයන්ට චෝදනාවන් එල්ල වී, එය දේශපාලන වේදිකාවට ද පිවිසීම පොදු සිද්ධියකි. එසේම, සිදුවීම පිළිබඳ ව විවිධාකාරයේ පරීක්ෂණ, විමර්ශන සහ විගණන පුවත්වලින් ද මාධ්‍ය...

ලිපියේ පසුබිම සහ අරමුණ  ශ්‍රී ලංකාව වැනි ආනයන සහ කෙටි කාලීන ඩොලර් ණය හරහා ගෙවුම් ශේෂ හිඟය පියවීම මත රැඳී ඇති රටවල ආර්ථිකයන් ඕනෑම ගෝලීය සාධකයකට කම්පනයට පත් වන බව සාමාන්‍ය දැනුම යි. එවැනි සාධකයන් තුළින් ගෝලීය බලශක්ති මිල ගණන් ඉහළ ගිය හොත්, එය මෙම ආර්ථිකයන්ට හදිසි භුමි කම්පාවන් පහත් වීමට සමාන ය. පසුගිය මාසයක පමණ කාලය තුළ ඉරානය සහ ඇමෙරිකාව අතර පැවති භූදේශපාලනික ආතතීන් තුළින් දැනට දින 12 ක පමණ පවතින අභ්‍යාවකාශ යුද්ධය හේතු කොට හට ගෙන ඇති බලශක්ති ඇතුළු ගෝලීය සැපයුම් දාමයන් අවහිර වීම තුළ සමස්ත ගෝලීය ආර්ථිකයම කම්පනයට පත් වී ඇත.  බලශක්ති සහ වෙළෙඳ භාණ්ඩ හා සේවා මිල ගණන් ක්ෂණිකව ඉහළ යාම, විදේශ ආයෝජන බටහිර රටවලට සංක්‍රමණය වීම, විනිමය අනුපාතයන් ඉහළ යාම සහ රාජ්‍ය ණය පොලී අනුපාතයන් ඉහළ යාම වැනි ප්‍රධාන කම්පනයන් හේතු කොට මෙම රටවල ඉදිරියේ දී උද්ධමනය ඉහළ ගොස්, ආර්ථිකයන් හැකිලී, පොදුජන ජීවන මට්ටම කඩා වැටීමට ඇති අවදානම පිළිබඳ නිල ප්‍රකාශනයන් ඉදිරිපත් වී ඇත.  ඉරාන යුද්ධය දිග් ගැසුනොත්, එදිනෙදා පදනමක් මත රැස් කෙරෙන ඩොලර් සංචිතයන් හරහා විනිමය අනුපාතය සහ ගෙවුම් ශේෂය අමාරුවෙන් ආරක්ෂා කෙර...